Najczęstsze uszkodzenia nerwów czaszkowych

  • Nerwobóle (neuralgia) nerwu trójdzielnego (V)

Są to napa­dowe silne bóle części twarzy i czoła. Najczęstszy jest tzw. nerwo­ból pierwotny (neuralgia samoistna) występujący na ogół po 50 r. życia. Przyczyna tej dolegliwości jest niejasna. Uważa się, że może to być ucisk nieprawidłowych tętniczek na korzeń czuciowy te­go nerwu. Bóle są rwące, bywają piekące lub palące („nie do wytrzymania”). Rozpoczynają się w obrębie jednej lub dwóch gałęzi nerwu V, zwykle dru­giej lub trzeciej, unerwiających szczękę i żuchwę. Odznaczają się wyjątkowo dużym nasileniem. Pojawiają się błyskawicznie i trwają przeważnie kilka lub kilkadziesiąt se­kund. Czasem serie bólów trwają kilkanaście minut. Dotknięcie określonej okolicy (po­liczka, nosa, wargi) wywołuje napad (tzw. strefa spustowa). Napad mogą też wyzwalać ruchy twarzy, gryzienie, mówienie, otwarcie ust, a nawet powiew. Częstotliwość napadów bywa różna, od kilku w miesiącu (lub rzadziej) do kilkunastu (a czasem znacznie częś­ciej) w ciągu dnia. Początkowo między napa­dami nie występują dolegliwości, z biegiem jednak lat może pojawić się stały, głuchy ból, a napady mogą stać się dłuższe. Dolegliwościom tym nie towarzyszą żadne zaburzenia ruchowe i czuciowe. Napady mo­gą ustępować na całe lata i znów wracać.

  • Neuralgia objawowa (wtórna)

Bóle na ogół nie mają tak gwałtownego charakteru jak w neuralgii samoistnej i są długotrwa­łe, Przyczyną jest uszkodzenie nerwu lub ucisk przez guz, tęt­niak lub proces zapalny. Bóle mogą być również następstwem pół­paśca, mogą towarzyszyć chorobie zwanej stwardnieniem rozsia­nym. Objawom bólowym towarzyszą odchylenia od normy w ba­daniu neurologicznym, np. osłabienie czucia na twarzy, zniesienie odruchu rogówkowego, osłabienie mięśni żwaczy.

Rozpoznanie opiera się na badaniach radiologicznych czasz­ki, mających na celu uwidocznienie ewentualnych zmian kostnych w pobliżu wyjścia lub przebiegu nerwu. Pomocne są badania stoma­tologiczne i laryngologiczne, mające na celu ewentualne wyklucze­nie choroby zębów lub zatok przynosowych. Gdy zachodzi podejrze­nie procesu uciskowego, konieczne jest przeprowadzenie badań w szpitalu.

Leczenie. W neuralgii samoistnej stosuje się leczenie farmakologiczne (leki stosowane w padaczce, leki przeciwbólowe, niekiedy duże dawki witaminy B12). Jeśli nie przynosi ono poprawy, stosowane są metody chirurgiczne, np. blokada nowokainowa, wstrzyknięcie alkoholu w okolicę nerwu, przecięcie gałęzi nerwu, a nawet operacja wewnątrzczaszkowa.

W neuralgii objawowej stosowane jest przede wszystkim leczenie przyczynowe.

  • Nerwoból pierwotny nerwu językowo-gardłowego (IX)

Nerwoból pierwotny nerwu językowo-gardłowego (IX) wy­stępuje rzadko. Nagłe, bardzo silne bóle pojawiają się jednostron­nie u nasady migdałka i promieniują do ucha, niekiedy do żu­chwy. Wyzwalać je może połykanie, otwieranie ust, wysuwanie języka.

  • Uszkodzenie obwodowe nerwu twarzowego (VII)

Przejawia się ono na ogół jednostronnym niedowładem lub porażeniem mięśni twarzy.

W porażeniu pierwotnym, samoistnym, objawy wystę­pują nagle, bez uchwytnej przyczyny, często jednak bywają poprzedzo­ne ochłodzeniem twarzy. Nerw VII przebiega w wąskim kanale kost­nym i jest wrażliwy na różne czynniki, które mogą spowodować zmia­ny w jego unaczynieniu i w następstwie wywołać obrzęk. Możliwe jest tło alergiczne lub wirusowe. Wszystkie ruchy mimiczne są upośledzo­ne, chory po stronie niedowładu nie marszczy czoła, nie zamyka oka, ma opadnięty kąt ust i wygładzony fałd nosowowargowy, policzek jest wiotki.

Objawowe (wtórne) uszkodzenie nerwu VII może być wynikiem różnych procesów chorobowych, np. zakażeń, ucisku przez guz, tętniak lub złamaną kość skroniową.

Leczenie. Większość samoistnych porażeń obwodowych nerwu twarzowego (80%) jest całkowicie wyleczalnych. Lekkie postacie mogą ustąpić samoistnie. Chory powinien chronić twarz przed ozię­bieniem, wskazane są ciepłe, suche okłady na okolicę ucha i policz­ka. Stosowane są środki przeciwobrzękowe, poprawiające krążenie, przeciwzapalne, przeciwalergiczne, stymulujące czynność nerwu oraz witaminy. Niedomykające się oko zasłania się opaską (zwła­szcza na noc), aby chronić rogówkę przed wyschnięciem. Korzystnie działa masaż twarzy i zapobieganie przykurczom przez odpowiednie nałożenie przylepca. W ciężkich przypadkach porażenia samoistne­go może być stosowane operacyjne odbarczenie nerwu w kanale kostnym.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.