Choroby wywołane przez płazińce

Tasiemce (Taenia) mają kształt wydłużonej, pła­skiej tasiemki czy wstążki. Składają się z małej główki zaopatrzonej w narządy czepne, krótkiej szyjki i przeważnie licznych członów. Pokarm pobierają powierzchnią całego ciała na drodze osmozy. Mają dość dobrze rozwinięty układ wydalniczy i najlepiej rozwinięty układ roz­rodczy, przy czym w każdym członie znajduje się narząd męski i że­ński (obojnactwo). Dojrzałe człony, wypełnione dużą ilością jaj, odrywają się od wstążki tasiemca (strobili) i są wydalane z kałem. Dalszy rozwój do postaci inwazyjnego wągra odbywa się w żywicielu pośrednim, głównie w mięśniach, ale także w wątrobie, mózgu i in­nych narządach. Wągier ma kształt pęcherzyka i zawiera płyn oraz główkę. Choroba wywołana przez wągry nazywa się wągrzycą. Tasiemczyce mają powszechny zasięg geograficzny. W Polsce poważniej­sze znaczenie mają choroby wywołane przez tasiemce: nieuzbrojonego, uzbrojonego i karłowatego.

  • Tasiemiec nieuzbrojony

Tasiemiec nieuzbrojony (T. saginata) ma na główce 4 przyssawki, nie ma haczyków. Długość jego wynosi 3-10 m. Człony przejrzałe odrywają się pojedynczo i mogą czynnie wypełzać przez od­byt. Człowiek zaraża się jedząc surowe mięso wołowe („tatara”) lub nie dogotowane.

  • Tasiemiec uzbrojony

Tasiemiec uzbrojony (T. soliutn) ma główkę zaopatrzoną w 4 przyssawki oraz podwójny wieniec haczyków („uzbrojony”). Jego dłu­gość wynosi 2-6 m. Człony przejrzałe są wydalane z kałem. Człowiek zaraża się jedząc surowe lub nie dogotowane mięso wieprzowe, także jego przetwory. Może również zarazić się bezpośrednio jajami tasiem­ca drogą ustną lub przez autoinwazję w przewodzie pokarmowym. Rozwijające się z jaj wągry mogą się umiejscawiać w różnych tkan­kach. Wągrzyca narządów miąższowych, mięśni, tkanki podskórnej przebiega zwykle bezobjawowo, natomiast zmiany wągrzycowe w mózgu lub gałce ocznej powodują ciężkie następstwa.

  • Tasiemiec karłowaty

Tasiemiec karłowaty (Hymenolepis nana), stosunkowo mały, o długości 2 — 5 cm, ma główkę zaopatrzoną w przyssawki i haczyki. Jest to częsty pasożyt szczurów, myszy i również dość częsty człowie­ka, głównie w środowiskach zamkniętych, zwłaszcza dziecięcych. Wy­wołuję chorobę zwaną hymenolepidozą. Cały cykl rozwojowy może odbywać się w jednym żywicielu. Jaja uwalniane jeszcze w świetle jelita z rozpadających się końcowych członów są częściowo wydalane na zewnątrz, częściowo wnikają do błony śluzowej, gdzie dojrzewają. Uwalniające się z nich tzw. cysticerkoidy dają początek strobili tasiemca (autoinwazja). Jaja mogą się przenosić z czło­wieka na człowieka przez zakażone nimi ręce, żywność, wodę, owady, a także może nastąpić samozakażenie (zakażenie jajami „własne­go” pasożyta, przeniesionymi na własnych rękach).

Objawy oraz wzrost liczby leukocytów kwasochłonnych we krwi (eozynofilia) mogą nasuwać podejrzenie choroby.

Rozpoznanie ustala się na podstawie badania kału na obecność jaj pasożytów. Rozróżnienie gatunków T. saginata i T. solium, których jaja mają podobny kształt i wygląd, jest możliwe dopiero po zbadaniu ciężarnych członów tasiemca.

Leczenie tasiemczyc wołowej i wieprzowej jest proste i skutecz­ne. Stosuje się określone leczenie farmakologiczne. Leczenie h y m e – nolepidozy jest podobne, lecz trwa kilka dni i częściej trzeba po­wtarzać kurację niż w innych tasiemczycach. Powtórne kuracje tym samym lekiem są przeprowadzane dopiero po stwierdzeniu dalszego trwania inwazji w badaniach kontrolnych (najlepiej w poradniach chorób pasożytniczych). W hymenolepidozie obowiązują także badania środowiskowe, dość długi nadzór nad ogniskami choroby oraz określo­ne postępowanie sanitarne.

  • Motylicza choroba

Tę chorobę inwazyjną — częstą u zwierząt trawożernych, rzadką u ludzi — wywołuje przywra motylica wątrobowa (Fasciola hepatica) o kształcie listkowatym (ok. 25 x 10 mm), posiada­jąca 2 przyssawki: gębową i nieco większą brzuszną. Jaja jej wydosta­ją się wraz z kałem na zewnątrz i dopiero w środowisku wodnym na­stępuje rozwój zarodkowy. Po uwolnieniu się z ciała ślimaka (różne ślimaki słodkowodne są tu żywicielami pośrednimi) ogoniaste cerkarie poruszają się swobodnie i za pomocą lepkiej wydzieliny przytwierdzają się do roślin wodnych lub zalewanych wo­dą. Tracąc ogonek i otorbiając się, stają się metacerkariami (postać inwazyjna).

Człowiek zaraża się pijąc wodę z metacerkariami lub spożywając su­rowe jarzyny podlewane wodą zanieczyszczoną larwami. W przewodzie pokarmowym larwy tracą otoczkę, wnikają do jamy otrzewnej, następ­nie do wątroby i osiedlają się w kanalikach żółciowych, gdzie osiągają dojrzałość płciową (przywra jest obupłciowa).

Pierwsze objawy choroby pojawiają się po 1 — 2 miesiącach od in­wazji. Początkowo są to: brak łaknienia, nudności, ogólne osłabienie bóle głowy i w okolicy nadbrzusza, wysypka pokrzywkowa, gorączka Wkrótce następuje wzrost liczby leukocytów we krwi i eozynofilia stopniowo powiększa się wątroba. Po paru lub kilku tygodniach pozo stają niewielkie tylko dolegliwości. W intensywnej inwazji dochodzi czasem do niedrożności przewodów żółciowych i żółtaczki. Małe inwaz­je mogą nie powodować poważniejszych objawów. Rozpoznanie ustala się wykrywając w kale lub w treści dwu­nastniczej charakterystyczne jaja.

Leczenie polega na stosowaniu odpowiednich środków farmako­logicznych.

Zapobieganie zarażeniu to przede wszystkim niepicie wody z otwartych zbiorników i niepodlewanie nią spożywanych na surowo ja­rzyn. Zapobieganie na szerszą skalę polega na ochronie tych zbiorni­ków przed zanieczyszczeniem fekaliami żywicieli ostatecznych (tj. głównie zwierząt trawożernych).

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.