Patologia wieku starczego

Dolegliwości starego człowieka są następstwem dość specyficznych zmian w jego organizmie. Na tle powoli postępujących zmian wstecz­nych, spowodowanych starzeniem, toczą się w jego organizmie różne przewlekłe choroby, w dużej mierze tzw. „choroby ze zużycia”, tzn. spowodowane wieloletnią pracą organizmu w niekorzystnych wa­runkach. Choroby te z reguły prowadzą do nieodwracalnych zmian anatomicznych i trwale zaburzają czynności narządów. Przykładem tych procesów jest miażdżyca tętnic, rozedma płuc, cho­roba zwyrodnieniowa układu kostno-stawowego. Jednocześnie stary człowiek jest narażony na różne ostre zakażenia i inne szkodliwości ze strony otaczającego świata, wskutek zmniejszo­nej obronności organizmu i z trudem utrzymywanej równowagi wew­nętrznej (homeostazy). Ta złożona sytuacja sprawia, że objawy i prze­bieg chorób, leczenie i rokowanie wykazują pewną odmienność w wie­ku starszym.

Patologię wieku starczego charakteryzuje kilka cech:

  1. zmiana za­padalności na poszczególne choroby,
  2. wielonarządowość zmian cho­robowych,
  3. zatarcie charakterystycznych objawów i zmiana dynami­ki przebiegu chorób,
  4. zmiana oddziaływania na środki farmakolo­giczne,
  5. gorsze rokowanie co do wyleczenia i co do życia.

 

  • Zapadalność na choroby

Zapadalność na choroby w wieku starczym zmienia się. Dominują w tym okresie życia te stany patologiczne, które wiążą się przyczyno­wo z rozwojem miażdżycy, np. zawał serca, udary mózgowe, otępie­nie starcze. Na drugim miejscu co do częstości występują choroby zwyrodnieniowe, dotyczące głównie narządu ruchu i układu płucno-sercowego, na trzecim — choroby nowotworowe. Rza­dziej niż w wieku młodym występują choroby o mechanizmie alergicz­nym oraz związane z odpornością i reaktywnością ustroju, np. choro­ba reumatyczna, dychawica oskrzelowa, ostre zapalenie kłębuszków nerkowych.

Główną przyczyną zgonów ludzi starych są powikłania związane z miażdżycą i nowotworami, z tym że „udział” powikłań miażdżycy wzrasta proporcjonalnie do wieku. Częstą bezpośrednią przyczyną śmierci osób starych są także powikłania zapalne ze strony układu oddechowego. Zgony „ze starości” należą do bardzo rzadkich, a wielu lekarzy uważa, że w istocie nie zdarzają się w ogóle.

  • Wielonarządowość zmian chorobowych

Wielonarządowość zmian chorobowych jest charakterystyczną cechą patologii wieku starczego. Człowiek stary zgłasza się do lekarza najczęściej z powodu jednej dominującej dolegliwości, z reguły jednak lekarz stwierdza obok tej dolegliwości szereg innych przewlekłych procesów chorobowych, stanowiących jakby tło, na którym toczy się główna choroba. Lekarz geriatra ma zatem do czynienia nie z pojedyn­czymi „jednostkami chorobowymi”, lecz ze schorowanym człowiekiem, którego organizm osłabiony wskutek przewlekłych zmian wstecznych i chorobowych został dotknięty wieloma procesami chorobowymi. Właś­ciwa ocena znaczenia poszczególnych spraw chorobowych oraz znale­zienie odpowiedniego sposobu leczenia tych złożonych procesów wy­maga dużego doświadczenia lekarskiego i znajomości patologii geria­trycznej .

  • Zmiana reaktywności starego organizmu

Zmiana reaktywności starego organizmu oraz wielonarządo­wość procesów chorobowych powodują zatarcie charakterystycznych objawów choroby, co stanowi duże trudności rozpoznawcze. Ludzie starzy z reguły słabiej reagują bólem i dlatego często bezbólowo prze­biegają u nich ostre stany zapalne w jamie brzusznej czy zawał serca. Słabiej także wyrażone są ogólnoustrojowe reakcje, np. gorączka, wzrost liczby białych krwinek itp.

Objawy ze strony jednego narządu mogą być maskowane przez obja­wy spowodowane towarzyszącymi chorobami innych narządów. Dyna­mika przebiegu chorób ulega zwolnieniu. Niektóre ostre choroby, np. zapalenie wyrostka robaczkowego, rozpoczynają się skrycie, bez typo­wych objawów i pełny obraz choroby rozwija się dopiero w fazie za­awansowania lub nie występuje nigdy. Wiedzie to do trudności diag­nostycznych i opóźnienia skutecznego leczenia.

  • Leczenie ludzi starych

Leczenie ludzi starych ma swoje odrębności. Gorsze wyniki leczni­cze są związane nie tylko ze zmniejszoną obronnością organizmu oraz wielonarządowymi zmianami patologicznymi, ale także ze zmienio­nym oddziaływaniem na leki. W wieku starczym na ogół wzrasta wrażliwość na leki, pogarsza się ich wchłanianie, metabolizm i wydalanie. Częściej występują objawy niepożądane.

Ogólnie biorąc, ludzie starzy wymagają mniejszych dawek leków oraz muszą być bardzo dokładnie poinformowani o sposobie stosowa­nia leków. Tymczasem w praktyce często można spotykać zjawisko wręcz przeciwne – nadmiernego stosowania wielu leków (polipragmazja), bez liczenia się z ich wzajemnym wpływem, tolerancją i działaniem niepożądanym. Ludzie starsi przeważnie lubią się leczyć. Ponieważ najczęściej mają dolegliwości ze strony różnych narządów, leczą się u kilku specjalistów jednocześnie, przeważnie nie informując ich o tym. Otrzymują od nich różne leki, niekiedy przeciwstawne lub sumujące się, co prowadzi do zjawiska nazywanego interakcją leków, czyli wzajemnym oddziaływaniem na siebie. Wyniki leczenia pogarszają się i poniesione szkody mogą być większe niż korzyści. Niejednokrotnie odstawienie leków może dać lepsze efekty niż ich za­lecenie.

Leczenie farmakologiczne ludzi starych powinno być pro­wadzone bardzo ostrożnie. Chory zawsze musi poinformować lekarza, jakie leki brał dotychczas, jakie środki otrzymuje od innego lekarza. Jest to zasada, której należy bezwzględnie przestrzegać. Szczególnie niebezpieczne jest stosowanie leków na własną rękę albo za poradą niefachowych osób. Lekarstwo może bowiem wywrzeć korzystny sku­tek tylko wtedy, gdy jest zastosowane we właściwy sposób, we właści­wych dawkach i we właściwym przypadku.

Dotychczasowe nadzieje na możliwość zahamowania procesów sta­rzenia za pomocą „leków rewitalizujących”, tj. przywracają­cych żywotność, witalność, są złudne. Istnieje wiele leków, które mogą zmniejszyć dolegliwości wieku starczego, nie ma jednak żadnego środ­ka farmakologicznego, który w sposób istotny wpływałby na przebieg starzenia biologicznego. Jest też mało prawdopodobne, aby w wieloczynnikowym procesie starzenia mógł być zastosowany jeden „cudow­ny” lek, który zahamowałby ten proces.

W leczeniu dolegliwości starczych oraz w zapobieganiu starczemu zniedołężnieniu bardzo istotną rolę spełniają ćwiczenia rucho­we i inne metody rehabilitacyjne. Powinny one uzupełniać leczenie farmakologiczne, zarówno w czasie obłożnej choroby, jak i w okresie rekonwalescencji.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.