Uzależnienia

Jest to grupa zaburzeń polegających na chorobliwym uzależnieniu się od różnych substancji, przejawiających się w ich nadużywaniu, co prowadzi do wielu szkodliwych następstw.

Objawy i przebieg. Uzależnienie to stan psychicznej albo psy­chicznej i fizycznej zależności od jakiegoś środka chemicznego (naj­częściej leku). Zależność psychiczna przejawia się w przemoż­nej potrzebie doznawania skutków działania wybranej substancji (np. uspokojenia, poprawy samopoczucia), z czym na ogół wiąże się dążenie do zwiększania jej dawki i zdobywania, mimo rosnących kosztów ma­terialnych i moralnych. Zależność fizyczna jest następstwem wbudowania uzależniającej substancji w cykl przemian ustrojowych, wskutek czego po jej nagłym odstawieniu występują dotkliwe objawy jej braku (objawy abstynencyjne) zmuszające do dalszego jej przyjmowania, ponieważ tylko ona je znosi. Objawy te to różne, bar­dzo przykre, a czasem groźne dla życia dolegliwości fizyczne i psy­chiczne.

Można wyróżnić trzy podstawowe grupy substancji uzależniających: środki uspokajające, które uwalniają od lęku, bezsenności lub bólu, środki pobudzające, które dostarczają wrażeń przyje­mnych lub ekscytujących, oraz środki psychozotwórcze, któ­re wywołują niezwykłe i szokujące przeżycia, zbliżone do przeżyć wy­stępujących w psychozach.

Różne uzależnienia wykazują, obok pewnych podobieństw, wiele-róż­nic związanych z właściwościami uzależniającej substancji, które ok­reślają szybkość i typ powstającej zależności, rodzaj następstw i szan­se wyleczenia. W Polsce większe znaczenie i zasięg mają:

  1. uzależ­nienie od pochodnych opium — szybko postępująca zależ­ność fizyczna, głęboka degradacja życiowa, poważne następstwa cie­lesne skracające życie;
  2.  uzależnienie od leków nasen­nych — postępująca zależność fizyczna, zagrażające życiu objawy abstynencyjne, groźne skutki przedawkowania, wyniszczenia, znaczne nieprzystosowanie życiowe;
  3. uzależnienie od leków psy­chotropowych – zależność psychiczna, możliwość przedawkowa­nia, groźba sięgania po leki bardziej niebezpieczne, istotne powikłania somatyczne i psychiczne;
  4. uzależnienie od nienarkotycznych leków przeciwbólowych — zależność psychiczna, prze­wlekłe skutki somatyczne;
  5. uzależnienie od wziewnych rozpuszczalników aromatycznych — zależność fizyczna i psychiczna, szybkie i trwałe uszkodzenie narządów miąższowych. Mniejsze znaczenie mają uzależnienia od środków pobudzających, psychozotwórczych, pochodnych z liści coca, konopi.

Przyczyny. Rozwój uzależnienia zależy od licznych czynników, a przede wszystkim od:

  1. specyficznych własności uzależniającej sub­stancji;
  2. fizjologicznych właściwości organizmu, warunkujących szybkość powstawania uzależnienia;
  3. cech osobowości sprzyjających działaniu uzależniającej substancji (np. niesamodzielność, bierność, nieśmiałość);
  4.  czynników środowiskowych ułatwiających kontakt z takimi substancjami (np. słabość więzi rodzinnych, brak żywych zain­teresowań lub perspektyw życiowych, atrakcyjność środowiska osób uzależnionych, pochopne zastosowanie leku).

Leczenie. Obejmuje ono trzy okresy:

  1. okres odtruwania, tj. odstawienia leku lub podstawienia go mniej szkodliwym i zwalczania objawów abstynencyjnych (podstawową rolę pełni tu farmakoterapia w warunkach ścisłego nadzoru);
  2. okres reorientacji, prowa­dzący przy użyciu różnych metod psychoterapeutycznych i społecz­nych do zmiany postaw i innych cech osobowości sprzyjających uzależnieniu;
  3. okres resocjalizacji, w którym uprzednie oddzia­ływania są kontynuowane w warunkach stopniowego obciążania cho­rego wymaganiami codziennego życia.
Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.